| تبليغات | X |
|
ادبیات بمثابه عیش مدام -فلوبر
|
خوانشی «بینامتنی» از داستان «قوچهای سنگی رمیدهاند.»
دکتر سعید کریمی
نظریه «بینامتنیت» در دهه شصت میلادی توسط ژولیا کریستوا ارائه شد. کریستوا نشانه شناس بود واز علم نشانهشناسی به این نظریه رسید . وی در ساخته وپرداخته کردن نظریه «بینامتنیت» تحت تاثیر تئوری «منطق گفتگویی» میخائیل باختین بود.
باختین اعتقاد داشت که در در رمانهای نویسندگانی مانند داستایوسکی صداهای گوناگون شنیده میشود که این صداها به گفتگو باهم مینشینند. این گفتگو گاه بین شخصیتها وگاه بین راوی و شخصیتها انجام می گیرد. باختین براین باور بود که تنها در رمان امکان تجمع صداهای گوناگون ومکالمه بین آنها میسر است. «بینامتنیت» نیز در امتداد همین نظریه، «گفتگوی متن ها» با یکدیگر را مطرح می کند. «بینامتنیت» به رابطه متون با همدیگر اشاره دارد و اینکه چگونه روح متون پیشین در متنی معین انعکاس مییابد و حی وحاضر میشود.
Mişel Bütor fransız yazıçısı, filosof, şair və tənqidçi. 1926-cı ildə Moks-an-Barolda anadan olmuşdur. Fəlsəfə təhsili alsa da, sonralar müxtəlif universitetlərdə fransız dili və ədəbiyyatını tədris etmişdir. O, elə ilk romanlarından («Milan keçidi», 1954; «Vaxt keçirmə», 1956; «Dəyişkənlik», 1957) yeni və kəskin təhkiyə formaları axtarışlarına girişmişdir. «Yeni roman» cərəyanına ruhən yaxın olan Bütor yüksək istedadı sayəsində həm nəsr («Dərəcə» romanı, 1960), həm də tənqidi-sosioloji yaradıcılığında («Hərəkət» 1962, «Repertuar» I-IV, 1960-1974) ayrı-ayrı ədəbi məktəblərin manifestlərinin çərçivəsini dağıdır və elan edir ki, məhz nəsr təfəkkürünün sayəsində reallıq da özünü dərk edir, dəyişilir.
M.Bütor şair kimi də tanınır. («İzlər», 1950); onun Bodlerin həyat və yaradıcılığından bəhs edən etüdləri («Qeyri-adi əhvalatlar», 1961), Didro, Monten («Esselər haqqında esselər» 1968) barədə məqalələri maraq doğurur.
M.Bütor həm də görkəmli tənqidçidir. Oxucuların diqqətinə təqdim edilən «Roman texnikası» məqaləsi onun «Roman haqqında esselər» (1964) adlı iri həcmli kitabından bir hissədir; bu əsərdə müəllif İkinci Dünya müharibəsindən sonra roman janrının məruz qaldığı transformasiyadan bəhs edir. Onun fikrincə, tarixin bu dönəmində meydana gələn «Yeni roman» bir çox cəhətləri ilə XIX əsrin klassik roman təfəkküründən əsaslı şəkildə fərqlənir.
