Roman texnikası

Mişel Bütor

    Mişel Bütor – fransız yazıçısı, filosof, şair və tənqidçi. 1926-cı ildə Moks-an-Barolda anadan olmuşdur. Fəlsəfə təhsili alsa da, sonralar müxtəlif universitetlərdə fransız dili və ədəbiyyatını tədris etmişdir. O, elə ilk romanlarından («Milan keçidi», 1954; «Vaxt keçirmə», 1956; «Dəyişkənlik», 1957) yeni və kəskin təhkiyə formaları axtarışlarına girişmişdir. «Yeni roman» cərəyanına ruhən yaxın olan Bütor yüksək istedadı sayəsində həm nəsr («Dərəcə» romanı, 1960), həm də tənqidi-sosioloji yaradıcılığında («Hərəkət» – 1962, «Repertuar» I-IV, 1960-1974) ayrı-ayrı ədəbi məktəblərin manifestlərinin çərçivəsini dağıdır və elan edir ki, məhz nəsr təfəkkürünün sayəsində reallıq da özünü dərk edir, dəyişilir.
   M.Bütor şair kimi də tanınır. («İzlər», 1950); onun Bodlerin həyat və yaradıcılığından bəhs edən etüdləri («Qeyri-adi əhvalatlar», 1961), Didro, Monten («Esselər haqqında esselər» – 1968) barədə məqalələri maraq doğurur.
   M.Bütor həm də görkəmli tənqidçidir. Oxucuların diqqətinə təqdim edilən «Roman texnikası» məqaləsi onun «Roman haqqında esselər» (1964) adlı iri həcmli kitabından bir hissədir; bu əsərdə müəllif İkinci Dünya müharibəsindən sonra roman janrının məruz qaldığı transformasiyadan bəhs edir. Onun fikrincə, tarixin bu dönəmində meydana gələn «Yeni roman» bir çox cəhətləri ilə XIX əsrin klassik roman təfəkküründən əsaslı şəkildə fərqlənir.

اؤلوم کلمه لري سئچمیر   

  شاعیرين اؤزون سئچير

قوچ های سنگی رمیده اند

خش خشِ پاهايت نزديك مي شود. به اتاق مي آيي و چراغ را روشن مي كني. نمي داني چراغ هاي آويخته، تنها لاشه هايي رنگ پريده اند. كمي پيشتر مي آيي. مي دانم از دست من پَكري. سه روز است كه اتاق كار ت را قُرُق كرده ام. از چهره ي خاموشت بيشتر  مي ترسم تا نيش زبانت. شايد  با بازگشتِ من، سايه هاي از گذشته، پاورچين و روي پنجه به تو نزديك مي شوند. من  سالها ست كه نبوده ام و تو به قولِ خودت، اين مدت، ميان تاريكي، جلوي  واهمه هاي زيادي ايستاده اي و تب كرده اي. 18 سال بعد از پايان جنگ، من، ويرم گرفته، جاهاي خالي را  با قيافه هاي فاميل، بنویسم و تو نمي خواهي.

 ^{سایه هایي بلند ولاغر} 

پیر مردی  که در ساعت نه صبح از خواب بیدار میشود.پیرمردی که درساعت ده صبح برای  زنش دلتنگ میشود. پیرمردی که صبحانه اندکش را با حسرت گربه همسایه میخورد.پیرمردی که آفتاب چشمهای کم سویش را می زند.پیرمردی که میترسد.پیرمردی که بامداد تیتر روزنامه ها رادرحلقه  های ریز ودرشت محصور میکند. پیرمردی که دوست دارد  چای را داغ بخورد. .پیرمردی که فراموشی گرفته است.پیرمردی که فکر می کند به سراغ او نمی آیند.پیرمردی که ظر فهای روی میزرا جمع می کند. پیرمردی که گربه پاهایش را می لیسد.پیرمردی که من را نمی بیند.پیرمردی که درساعت ده امشب سایه هایي بلند ولاغر از پله های خانه ه اش بالا می روند

آتيلا اسکنداني-تبريز-اسفند۸۷

آنا کارنینا نیست!

^{گفتم چند پک تند که بزنی  دنیا را فراموش میکنی.انگار کسی نبودوسیگاری هم رو ی لب های نازکش تمام  میشد.}

^{پا روی پا افتاد. گفتم بلند شین خانوم. من کمکتون میکنم...شلوار جین پوشیده بود.فکر کردم حتمن تحملش  تمام شده...زیرلب گفت ولم کنین.چشمها یش را بست.هواسرد بود .ته ایستگاه مردی زیرپتوی چرکمرده اش به خود می پیچید.بغض گلویش را گرفته بود.گفتم حالتون خوبه؟ چشمها یش را دوباره بست .گفت می ترسم.سرش را پایین انداخت.مرد زیر پتو خودش را جمع کرد.پاروی پا افتاد.از بلند گو گفتند قطار نمی آید.رنگ پریده ومات نگاهم کرد.گفتم چند پک تند که بزنی دنیا را فراموش می کنی}

^{کمک کردم بلند شود.زانو هایش تا میشد.تلوتلو میخوردومیافتاد روی دستهای من.گریه می کرد .شاید صدای شتابزده گامهای کسی را از دور می شنید}

آتيلا اسکنداني-تبريز-اسفند۸۷

ناگهان

دیوار

خون ترا

 به آغوش کشید

خاک با ورطه هولنا کش

دفن شد

مرگ

ضجه زد

و

 زمین

تنها ماند

آتيلا اسکنداني-تبريز-اسفند۸۷